Recenzja programu SDL Trados Studio 2009 (5/6)

Problem z łączeniem segmentów
Problem z łączeniem segmentów

Z początku myślałem, że chodzi o zwykłą nieznajomość jakiejś procedury, ale przeczytałem dokładnie plik pomocy i nie znalazłem w nim niczego na ten temat. Na jednym z forów użytkowników Tradosa znalazłem szybko informację, że jest to jeden ze znanych bugów nowej wersji programu SDL. Chodzi o to, że program nie pozwala na łączenie komórek przedzielonych znakiem nowego akapitu (paragraph). Wydawca podobno tłumaczy to nieprawidłowym formatem pliku źródłowego, ale wiadomo też, że inne programy (np. Deja Vu czy memoQ) nie sprawiają trudności w takich sytuacjach i pozwalają na poprawienie segmentacji bez względu na takie czy inne sposoby formatowania tekstu. W rezultacie, żeby poprawić segmentację pliku, trzeba tak naprawdę poprawić go ręcznie w oryginalnym programie (np. Wordzie), a następnie założyć nowy projekt w Studio 2009, aby przygotować nowy plik .sdlxliff. Ewentualnie można też przygotować segmenty w TagEditorze ? starą metodą. Wszystko to są jednak sposoby pośrednie i znacznie utrudniające swobodną pracę oraz korzystanie z programu, który w założeniach ma samodzielnie zajmować się podobnymi, podstawowymi przecież operacjami.

Słabym punktem najnowszej edycji Tradosa jest również moduł sprawdzania pisowni. Mam tu na myśli słownik języka polskiego, bo tylko z niego korzystałem przy sprawdzaniu swojego tłumaczenia z angielskiego. Nie dość, że nie jest on szczególnie rozbudowany, ma zastanawiającą wadę ? dosyć często, zwłaszcza w przypadku dłuższych słów, których nie ma w swojej bazie, podaje słowa z błędną pisownią, jak miało to np. miejsce, kiedy zaznaczył wyrazy: ?antygrawitacyjnych? (sugestia słownika: ?anty grawitacyjnych?), „teleportacyjny” (sugestia: „teleportacyj ny”), „Pustoszycieli” (sugestie: „Pustoszy cieli” i ?Pustoszycie li”). I znowu ? ostateczną wersję mogę oczywiście, i sprawdzam zawsze w słowniku Worda, ale nie po to w końcu dołącza się do Tradosa własny słownik, żeby użytkownik musiał korzystać z zupełnie innego.

Okno modułu sprawdzania pisowni
Okno modułu sprawdzania pisowni

Następna część – Recenzja Trados Studio 2009 – część 6/6

Poprzednia część – Recenzja Trados Studio 2009 – część 4/6

SDL Trados Studio – marketingowa zajawka

SDL Trados Studio w oficjalnej zajawce przygotowanej przez SDL. Widać, że autorzy skupili swoją uwagę na trzech głównych cechach nowego narzędzia – obsługi formatu PDF, zintegrowaniu rozproszonych aplikacji i funkcji AutoSuggest. Jak to wszystko działa w praktyce należy na pewno zweryfikować. Nawet bez specjalnego zagłębiania się w nową wersję Tradosa można mieć kilka wątpliwości.

SDL Trados Studio - nowa wersja Tradosa

Czy marketingowcy nie wciskają nam przypadkiem kitu? Filtr do PDF – na pewno nie chwyci wszystkich rodzajów (nie łudźmy się, że Tradosem przetłumaczymy skany marnej jakości). Zintegrowane narzędzia? Niby tak, ale tak jakby na pozór. Dalej mamy osobną aplikację do alignu – straszny WinAlign ze starej wersji. Nadal mamy ten sam Multiterm Extract, tyle że ze zmienionym numerkiem. Integracja obu aplikacji polega na umieszczeniu przycisku wewnątrz Tradosa Studio (w przypadku tego drugiego to właściwie nie mam pewności, że jest taki przycisk). No i ten AutoSuggest. Mocno promowana funkcja, choć czy aż tak pomocna jak ją reklamują?

Poniżej druga zajawka – niebieski ludzik i jego rozterka.

Mam wrażenie, że komuś zabrakło pomysłu na pokazanie produktu. No i ten brak dźwięku.

Ale może się czepiam.

Narzędzia CAT, CAT Tools, TEnTs – Trados, MemoQ, Wordfast i DejaVu

Trados, MemoQ, Wordfast, Deja Vu - najbardziej popularne narzędzia do wspomagania procesu tłumaczenia
Trados, MemoQ, Wordfast, Deja Vu – najbardziej popularne narzędzia do wspomagania procesu tłumaczenia

Narzędzia CAT, CAT Tools, TEnTs – mimo różnych nazw, gdy mówimy o narzędziach wspomagających proces tłumaczenia, przeważnie mamy na myśli programy takie jak SDL Trados, MemoQ, Wordfast, czy DejaVu X. Są to najbardziej rozbudowane narzędzia – kompletne środowiska w których możemy nie tylko tłumaczyć, ale zadbać o przebieg całego procesu, zaczynając od analizy powtarzalności, przez tłumaczenie z wykorzystaniem pamięci tłumaczeń (Translation Memory) i bazy terminologicznej, na sprawdzeniu QA (Quality Assurance) kończąc.

Czytaj dalej Narzędzia CAT, CAT Tools, TEnTs – Trados, MemoQ, Wordfast i DejaVu

Zmiana skrótów Tradosa

skroty_trados
Zmiana skrótów w Tradosa może znacznie ułatwić pracę.

Skroty klawiaturowe Tradosa mogą stanowić problem dla tej części użytkowników, która pracuje na laptopach. Mimo że większość ze domyślnych skrótów będzie działać bez zarzutów, problem pojawi się, gdy zechcemy skorzystać z jednego z nich – ctrl+num+, który służy do przechodzenia do następnego segmentu, a nie dysponujemy klawiaturą numeryczną. Na szczęście ustawienia skrótów możemy samodzielnie dostosować do swoich preferencji.

O zaletach korzystania ze skrótów klawiaturowych nie będę się tu rozpisywał. Jest to konieczność, gdy zależy nam na efektywnej pracy z każdym narzędziem CAT. Poniżej opiszę sposób na dostosowanie skrótów klawiaturowych Tradosa do własnych potrzeb.

Jeżeli pracujecie na komputerze stacjonarnym, to prawdopodobnie nie zastanawialiście się nigdy, jak zmienić domyślne skróty klawiaturowe Tradosa. Sytuacja zmienia się jednak, gdy spróbujemy skorzystać z nich pracując na laptopie (na laptopie bez klawiatury numerycznej, dodajmy).

Czytaj dalej Zmiana skrótów Tradosa

Czym są bazy terminologiczne?

spojnosc_terminologiczna
Baza terminologiczna pomoże zachować spójność terminologiczną w dokumencie.

Baza terminologiczna, po angielsku Terminology Database, to sposób na zoptymalizowanie działania każdego narzędzia CAT. W tym artykule opiszę, czym one są i jak mogą zostać wykorzystane. Artykuł ten jest oczywiście wstępem do dalszch rozważań nad tym szerokim zagadnieniem.

  • Czym są bazy terminologiczne

Najprostszą formą bazy terminologicznej jest dwujęzyczny zbiór terminologii zapisany jako baza danych. Bazy te tworzone są w różnego rodzaju Systemach zarządzania terminologią. Praktycznie każde narzędzie CAT posiada własną aplikację służącą do tworzenia, edycji i wykorzystywania baz terminologicznych. Bazy te można tworzyć na wiele sposobów. Najbardziej popularnym sposobem na utworzenie bazy terminologicznej jest import glosariusza dwujęzycznego z Excela. Oczywiście, można także dodawać kolejne terminy podczas tłumaczenia.

  • Do czego służą bazy terminologiczne

Bazy terminologiczne są uzupełnieniem pamięci tłumaczeń i używane są równolegle z nimi podczas tłumaczenia przy użyciu CATów. Te dwa zasoby uzupełniają się wzajemnie – segmenty pamięci tłumaczeń oferują szerszy kontekst dla fraz i terminów, baza terminologiczna natomiast, jest bardziej precyzyjna i podpowiada tłumaczenia najmniejszych nośników znaczenia – samych terminów.

Oprócz tłumaczenia z pomocą bazy terminologicznej, istnieje również możliwość korzystania z niej jako materiału referencyjnego lub słownika.

Inną, niedocenianą możliwością, z której można skorzystać dzięki bazie terminologicznej jest funkcja QA (Quality Assurance). Dzięki wykorzystaniu bazy terminologicznej do QA, program jest w stanie automatycznie sprawdzić konsekwencję w stosowaniu tłumaczeń zgodnych z bazą.

Czym są pamięci tłumaczeń?

Pamięc tłumaczeń
Pamięć tłumaczeń – przykład widoku dwujęzycznego TM

 

Pamięć tłumaczeń, czyli z angielskiego TM (Translation Memory), to podstawa działania każdego narzędzia CAT. W tym artykule opiszemy czym one są, a także do czego konkretnie służą. Opiszemy także korzyści, które wynikają z posiadania TMa.

  • Czym są pamięci tłumaczeń

Pamięci tłumaczeń to, najprościej mówiąc, zbiory par fragmentów tekstu w języku źródłowym i ich tłumaczeń. Fragmenty te to zwykle zdania, lub ich mniejsze elementy, zebrane w formie korpusu dwujęzycznego – nazywane segmentami.

Są dwa sposoby tworzenia pamięci tłumaczeń: podczas tłumaczenia nowych dokumentów lub za pomocą alignmentu. Pierwszy sposób, to umieszczanie kolejnych nowych segmentów w trakcie tłumaczenia z narzędziem CAT. Można też zrobić to na końcu podczas oczyszczania pliku. Drugi, to alignment (przez niektórych nazywany „urównoleglaniem”) archiwalnych dokumentów przy pomocy specjalnego oprogramowania. W tym wypadku program dzieli dokumenty na segmenty i łączy je w pary. W zależności od rodzaju oprogramowania proces ten wymaga mniejszej lub większej ingerencji człowieka

  • Do czego służą pamięci tłumaczeń

Pamięci tłumaczeń są sercem każdego CATa. Narzędzia wspomagające tłumaczenie czerpią z zasobów pamięci tłumaczeń i podpowiadają zgromadzone w nich segmenty. Użytkownik ma także możliwość wyszukiwania kontekstowego TMów (funkcja Concordance CATów) i wyszukiwania tłumaczeń konkretnych fraz.

  • Korzyści

Korzyści płynące z gromadzenia zasobów w formie pamięci tłumaczeń są nie do przecenienia. Tłumacz nie będzie musiał tłumaczyć tych samych treści wielokrotnie – wykorzysta poprzednie tłumaczenie. Doceni na pewno ułatwienie w zachowaniu spójności w tłumaczonych przez siebie tekstach, a także ułatwienie w dostępie do archiwalnych danych. Biura tłumaczeń zauważą realną oszczędność osiągniętą na powtarzalności zlecanych dokumentów (płacą tylko za nowe treści). A klienci? Oni zyskają na jakości tłumaczenia i szybkości realizacji. Często też zapłacą mnie, gdy będę rozliczać się na podstawie logów analiz CAT.

Klasyfikacja narzędzi CAT

W tym artykule postaram się rozwinąć temat narzędzi CAT, uporządkować informacje na ich temat, a także nakreślić rozległość dziedzin, w których są wykorzystywane.

Narzędzia CAT to szeroka kategoria, w której znajdziemy różnego rodzaju oprogramowanie do wspomagania tłumaczenia. W jej skład wchodzą zarówno niewielkie aplikacje używane do liczenia słów w dokumentach, jak i rozbudowane środowiska do tłumaczenia (ang. TEnT ? Translation Environement Tools – zaproponowane przez Josta Zetsche).

Żeby mieć lepszy pogląd na to czym są, wyróżnimy trzy typy:

  • niezależne narzędzia, które posiadają wybrane funkcjonalności służące wspomaganiu tłumaczenia
  • narzędzia, które uzupełniają funkcjonalności innego oprogramowania
  • narzędzia, które zapewniają kompletne, rozbudowane środowisko dla wszystkich operacji wykorzystywanych w procesie tłumaczenia (TEnTs).

Do pierwszego typu, zaliczamy szereg aplikacji służących do takich zadań jak:

  • przeszukiwanie materiałów referencyjnych,
  • zarządzanie terminologią,
  • zarządzanie projektami tłumaczeniowymi,
  • zliczanie słów i znaków w dokumentach do tłumaczenia
  • lokalizacja oprogramowania

Drugi typ, to narzędzia do:

  • ekstrakcji terminologii
  • ekstrakcji tekstu (np. z formatów graficznych)
  • konwersji między formatami i zarządzania pamięciami tłumaczeń
  • alignmentu
  • zapewnienia jakości (Quality assurance)

Ostatni typ, to najbardziej rozbudowane rozwiązania i narzędzia, które stanowią kompletne środowiska do tłumaczenia (TenTs).

Punktem wyjścia do ich stworzenia było „wsparcie” pamięci tłumacza i rozszerzenie jego możliwości dzięki zastosowaniu pamięci tłumaczeń. Pamięć tłumaczeń pozwalała gromadzić wcześniej przetłumaczone teksty i porównywać do nich nowy materiał, dzięki czemu tłumacz nie musi tłumaczyć tych samych treści wielokrotnie.

Obecnie, narzędzia te oferują znacznie więcej. Dwa podstawowe udogodnienia, którymi dysponują to moduł do zarządzania terminologią ? do tworzenia baz terminologicznych i używania ich w tłumaczeniu (sama idea zarządzania terminologią jest w Polsce mało doceniana), a także obsługa skomplikowanych formatów plików ? programy ukrywają i chronią treści, których nie należy tłumaczyć (np. pokazują je w formie tagów).

W kolejnym artykule wnikliwiej zajmę się klasyfikacją właśnie tych rozwiązań.

Które narzędzie CAT?

Producenci narzędzi CAT
Producenci narzędzi CAT

W całej gamie narzędzi CAT znaleźć można szereg rozwiązań różnych dostawców. Narzędzia wspomagające tłumaczenie możemy dzielić ze względu na cenę (w dobie kryzysu to pewnie ważny wyznacznik), funkcje/moduły, czy wygodę użytkowania. Można też przyjąć inny miernik – popularność.
Popularność, to z jednej strony tłumacze – freelancerzy, którzy wybierają najbardziej odpowiadające im narzędzie. Z drugiej strony (często kluczowej) biura tłumaczeń, które na korzystanie z danego CATa się decydują. Ci ostatni mają nie mały wpływ na to, w czym tłumaczą ich poddostawcy, tym samym stanowiąc główny czynnik kształtujący rynek narzędzi CAT.

To odpowiedni moment na krótką zagadkę. Oto ona:
Które narzędzie CAT jest najpopularniejsze?
Chwila namysłu.. i odpowiedź nasuwa się sama. Najbardziej popularne, a przynajmniej uchodzące za takie, narzędzie CAT, to SDL Trados. Pomijając wszystkie inne kwestie (o których na pewno napiszę w odpowienim momencie), popularność i fakt, że Trados jest oprogramowaniem najczęściej używanym przez biura tłumaczeń, to jemu właśnie poświęcimy na łamach tej strony najwięcej uwagi. Nie oznacza to jednak, że nie wspomnimy o konkurencji.
Bynajmniej. Lista konkurentów i pretendentów do przejęcia pozycji lidera na rynku jest długa. Na polskim rynku narzędzi CAT, drugą pozycję w rankungu popularności zajmuje Wordfast. A trzeci..
Z trzecim mam problem. O ile w gronie CATów kilka aplikacji ugrunowało sobie wysoką pozycję, np: Across, Deja Vu, czy Transit. To pojawiają się nowe programy, takie jak ostatni hit – MemoQ, które wprowadzają sporo zamieszania na rynku. Warto wspomnieć także o inicjatywach open-source i OmegaT i rozwiązaniach całkowicie webowych, takich jak XTM.
Reasumując. Narzędzi wspomagających tłumaczenie jest sporo. Pokusić się można o stwierdzenie, że każdy może wybrać coś dla siebie. To stwierdzenie to jednak mit. Tłumacze dostosowują się do wymagań pracodawców i stosują takie rozwiązania, które dadzą im stałe dochody. Wybór ogranicza się zatem do tych narzędzi CAT, które potrafią obsłużyć najpopularniejsze formaty, są najbardziej uniwersalne, stabilne i przy tym – popularne.

Czym są narzędzia CAT?

Narzędzia CAT, CAT tools - większe tempo, lepsza jakość, mniejsze koszty.
Narzędzia CAT, CAT tools – większe tempo, lepsza jakość, mniejsze koszty.

CAT Tools, narzędzia CAT, a może narzędzia wspomagające proces tłumaczenia. Słyszałeś gdzieś to słowo. Wiele osób o tym mówi, i wiele już z tego korzysta. Tylko w zasadzie, to nie wiesz dokładnie o co chodzi.

W tym artykule postaramy się przybliżyć Ci ten temat. Zajmiemy się wyjaśnieniem trzech kwestii:

  • czym są narzędzia typu CAT
  • do czego służą
  • jak działają
  • komu są potrzebne

Czytaj dalej Czym są narzędzia CAT?